ZHONASI

Sɛwɛ ŋa wi yɛn na para
ZHONASI
wi sɛnrɛ na
Sɛwɛ wi nawa sɛnrɛ
Ki sɛwɛ ŋa wi yɛn na para naŋa ŋa pàa pye na yinri Amitayi wi pinambyɔ
Zhonasi wo sɛnrɛ na (1.1). Zhonasi wìla pye Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ wa
Izirayɛli tara, ko la pye na kee yɛlɛ cɛnmɛ kɔlɔtaanri (800) yeri sanni pe
sa Zhezu wi se. Ki sanga wi ni Asiri tara fɛnnɛ poro pàa pye maliŋgbɔɔnlɔ
gbɔɔlɔ ma fanŋga ta laga tara ti ni. Pàa pe fɔ jɛŋgɛ. Pe cagbɔgɔ pàa pye
naga yinri Ninive. Pe tipewe pi kala na, pe kala li sila Izirayɛli woolo pe
ndanla.
Sɛwɛ wi yɛn naga yɛgɛ yuun paa yɛgɛ ŋga na we Fɔ wìla Zhonasi wi tun
wa Asiri tara, wa Ninive cagbɔgɔ ki ni. Wìla wi tun wi saga yo leele pe
kan fɔ ŋga pe yɛn na piin kii yɔn, pe kanŋga pege yaga, nakoma wi yaa pe
le jɔlɔgɔ. Ɛɛn fɔ, a Zhonasi wì si je we Fɔ wi tunŋgo ki na, nɛɛ fee na kee
lege kɛɛ ka yɛgɛ na wa kɔgɔje wi na, ko la pye ki yɛ laga ŋga kìla naga wi
na ko ni. Ɛɛn fɔ, mbe ta mbe Zhonasi wi ŋgbanga wi sɔngɔrɔ, Yɛnŋɛlɛ làa
tifɛliŋgbɔgɔ ka yirige, a kila gbɔɔn wa kɔgɔje wi ni, a pè suu wɔ maa wa
wa tɔnmɔ pi ni. A Yɛnŋɛlɛ lì si mbɛnɛ gbegbenɛ la torogo, a lì pan maa
yɔli ma saa wi tuguru wa tawara ti na, wa kɔgɔje wi koŋgo na (1-2). Ko
puŋgo na, a wì si kari wa Ninive mbe sa Yɛnŋɛlɛ li kiti kɔnkala li yo leele
pe kan. Naa ca woolo pàa kaa wi sɛnyoro ti logo, a pè si yere ki yerewe
mbe pe tangalɔmɔ pi kanŋga. Kì pye ma, a we Fɔ wì suu jatere wi kanŋga
ma yo wi se jɔlɔgɔ ŋga wi mbaa wa leele pe na ki wa pe na naa (3.1-10).
A kì si Zhonasi wi nawa pi ŋgban, katugu we Fɔ wi sila yɛnlɛ mbe jɔlɔgɔ
wa Ninive ca fɛnnɛ pe na (4). A we Fɔ wì sigi yɛgɛ naga Zhonasi wi na, fɔ
wi daga mbaa wi juguye pe yinriwɛ taa, na paga pe kapere ti jɛn mberi
yaga we; fɔ tanga woro wi yeri wi nawa ŋgban. Ki sɛwɛ ŋa wi yɛn naga
nari we na fɔ leele pe ni fuun pe yɛn ma Yɛnŋɛlɛ li ndanla; na paga yɛnlɛ
mbe pe kapere ti jɛn mberi yaga, li ma pe kala yaga.
Puŋgo na, Zhezu wi sanga wi na, naa Zhufuye yɛkeele pàa pan maa
yɛnri ma yo wi kafɔnnɔ la pye wigi naga pe na, fɔ pa wi tunŋgo kì yiri wa
Yɛnŋɛlɛ li yeri, we Fɔ Zhezu wìla pe yɔn sogo ma pe nawa to Zhonasi kala
lo ni. Wìla pe pye fɔ: Yɛgɛ ŋga na Zhonasi Wìla yɔnlɔ taanri naa yembinɛ
taanri pye wa mbɛnɛ gbegbenɛ li nawa, ki pyelɔmɔ nuŋgba pi na fun, ŋa
Yɛnŋɛlɛ lì wɔ leele pe yɛn naa singi, wi yaa ka yɔnlɔ taanri naa yembinɛ
26/10/2015: Zhonasi
taanri pye wa fanga ki ni, mbe si jɛn mbe yɛn mbe yiri wa kunwɔ pi ni
(Mati 12.38-40; 16.4; Luki 11.29).
Sɛwɛ wi yɛn ma kɔɔnlɔ yɛgɛ ŋga na
Yɛnŋɛlɛ làa Zhonasi wi yeri, a wila fee li yɛgɛ 1
Zhonasi wìla wi kapege ki jɛn maga yaga, a Yɛnŋɛlɛ lùu shɔ mbɛnɛ
gbegbenɛ li kɛɛ 2
Zhonasi wìla saa Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ yo Ninive ca fɛnnɛ pe kan 3
Yɛnŋɛlɛ làa Ninive ca fɛnnɛ pe yinriwɛ ta, a Zhonasi wì nawa
ŋgban 4
Zhonasi wìla Yɛnŋɛlɛ li sɛnrɛ ti kɛ
ka, a Yawe Yɛnŋɛlɛ
1
lì si para Amitayi pinambyɔ
Zhonasi* wi ni , ma yo fɔ: «Yiri
1 Pilige
† 2
ma kari wa Ninive* ki ni, Ninive
cagbɔgɔ ye, maga yo ki leele pe
kan fɔ mi yaa pe le jɔlɔgɔ, katugu
pè pe ma gbɔn yɛgɛ ŋga na, mìgi
yan.» 3 Ɛɛn fɔ, a Zhonasi wì si yiri
mbe fe Yawe Yɛnŋɛlɛ li tunŋgo
ki yɛgɛ, mbe kari lege wa Tarisisi
ca. Kì pye ma, a wì si kari wa
Zhafa ca, wa kɔgɔje wi yɔn na,
mɛɛ saa tɔnmɔkɔrɔ gbeŋge* ka yan
kila jaa mbaa kee wa Tarisisi. A
wì suu cɛnsaga ki sara, mɛɛ ye wa
tɔnmɔkɔrɔ gbeŋge ki ni ma pinlɛ
mbele pàa pye wa pe ni, mbe kari
wa Tarisisi, mbe ta mbe fe Yawe
Yɛnŋɛlɛ li tunŋgo ki yɛgɛ.
4 Kì kaa pye ma, a Yawe Yɛnŋɛlɛ
lì si tifɛliŋgbɔgɔ ka yirige wa kɔgɔje
wi go na. Tifɛlɛgɛ kìla gbɔgɔ jɛŋgɛ,
fɔ a tɔnmɔkɔrɔ gbeŋge kila jaa mbe
kaari. 5 Tɔnmɔkɔrɔ gbeŋge ki nawa
tunmbyeele pe ni fuun pàa fyɛ fɔ
jɛŋgɛ, nɛɛ jɔrɔgi nuŋgba nuŋgba na
pe yarisunndo ti yinri ti pe saga.
A pè si tɔnmɔkɔrɔ gbeŋge ki nawa
tuguro ti wɔ mari wa wa kɔgɔje wi
ni, jaŋgo ki ta ki tifaga.
Ko sanga wo ni, Zhonasi wo la
tigi wa tɔnmɔkɔrɔ gbeŋge ki nɔgɔna
cɛnsaga ki ni, ma sinlɛ na wɔnlɔ
fɔ jɛŋgɛ. 6 A tɔnmɔkɔrɔ gbeŋge
fevɛnnɛ pe to wì si fulo wa Zhonasi
wi tanla maa yewe, ma yo fɔ: «Yiŋgi
maa piin na? Maa wɔnlɔ kɛ? Yiri
mɔɔ yarisunŋgo ki yeri ki we saga!
Kana ki mbe we yinriwɛ ta mbe ti
waga ka ku.» 7 A tɔnmɔkɔrɔ gbeŋge
ki nawa tunmbyeele pè si pe yɛɛ
pye fɔ: «Ye ti we pɛtɛ gbɔn, we ta
we ŋa wì ti, a ki kapege ki nɛɛ jaa
mbe we ta wi jɛn.» A pè si pɛtɛ
gbɔn, a pɛtɛ gbɔngɔ kì si Zhonasi wi
wɔ. 8 Kona, a pè suu pye fɔ: «Mboro
mà ti, a ki kapege ŋga ki nɛɛ we
taa. Ki kala na, yaraga ŋga maa piin
laga, ki yɛgɛ yo we kan. Ma yiri
se? Ma tara to yɛn titiin? Ambɛnɛ
woo wi mboro?» 9 A wì si pe yɔn
sogo ma yo fɔ: «Eburuye woo wi
mi. Yawe Yɛnŋɛlɛ lo mi maa gbogo,
†1.1: 2 Wunlu 14.25.
26/10/2015: Zhonasi
ZHONASI 1
3
naayeri Yɛnŋɛlɛ na lì kɔgɔje wo naa
tara ti da we.»
10 A wì si pe pye naa, ma yo wìla
pye na fee Yawe Yɛnŋɛlɛ li tunŋgo
ki yɛgɛ. A tɔnmɔkɔrɔ gbeŋge ki
nawa tunmbyeele pè si fyɛ fɔ jɛŋgɛ,
mɛɛ wi pye fɔ: «Yiŋgi na, a mà si ko
pye ma?» 11 Tifɛliŋgbɔgɔ kìla pye
na seregi na kee, kì kaa pye ma, a
pè suu yewe ma yo fɔ: «Yiŋgi we
daga mbe pye ma na, tifɛliŋgbɔgɔ
kii ta ki yere?» 12 A wì si pe yɔn
sogo ma yo fɔ: «Yanla wɔ yanla wa
wa kɔgɔje wi ni, pa ki yaa yere.
Mìgi jɛn ma yo muwi mì ti, a ki
tifɛliŋgbɔgɔ ŋga kì si ye ta.»
13 Ali mbege ta wìla ki yo ma,
a tɔnmɔkɔrɔ gbeŋge ki nawa
tunmbyeele pe nɛɛ ki ŋgbanga
mbe kari tɔnmɔkɔrɔ gbeŋge ki
ni wa kɔgɔje wi koŋgo na tara
ti na. Ɛɛn fɔ, pe sila ya, katugu
tifɛliŋgbɔgɔ kìla pye na seregi na
kee bere. 14 Kì kaa pye ma, a pè si
Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛnri ŋgbanga,
ma yo fɔ: «Maga ka ti we ku ki
naŋa ŋa wi kala na. Maga ka baga
we na mbe yo we lere gbo, ŋa wii
kala pye we na, katugu ŋga kɔ̀ɔn
ndanla Yawe Yɛnŋɛlɛ, ko mà pye.»
15 Kona, a pè si Zhonasi wi
wɔ maa wa wa kɔgɔje wi ni, a
tifɛliŋgbɔgɔ kì si yere. 16 A pè si fyɛ
fɔ jɛŋgɛ Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ, mɛɛ
saraga* wɔ li yeri, ma yɔn fɔgɔlɔ*
kɔn li yeri mbaa tunŋgo piin li kan.
ZHONASI 2
Zhonasi wi Yɛnŋɛlɛ yɛnrɛwɛ we
2
1 Ɛɛn
fɔ, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si
mbɛnɛ gbegbenɛ la tun, a lì
saa Zhonasi* wi yɔli. A Zhonasi wì
si piliye taanri pye wa li nawa,
ki yɔnlɔ naa ki yembinɛ†. 2 Ma
Zhonasi wi ta wa mbɛnɛ li nawa, a
wì si Yawe Yɛnŋɛlɛ, wi Yɛnŋɛlɛ le,
li yɛnri 3 ma yo fɔ:
«E, Yawe Yɛnŋɛlɛ, mbanla ta wa
jɔlɔgɔ ki ni,
mìla gbele mɔɔ yeri, a màla
yerege ki shɔ.
Wa nɔgɔna, wa kuulo tara*,
mìla gbele mɔɔ yeri mala saga,
a màla gbelege ki logo.
4 Màa na wa wa nɔgɔna,
wa kɔgɔje wi latijugo ki ni.
Tɔnmɔ pìla pye na yinrigi na
tuun nala mari;
tɔnmɔ pìla pye na tuun ŋgbanga
na go na.
5 A mì sigi jate ma yo:
‹Màla purɔ mala lali ma yɛɛ ni
we Fɔ*,
konaa ki ni fuun, mi yaa kɔɔn
shɛrigo gbɔgɔ* kpoyi* ki
yan naa.›
6 Tɔnmɔ pìla toro na go na nala
nii.
Kɔgɔje wìla na tɔn pew.
Kɔgɔje wi nawa yan kìla pye na
migili na go ki na.
7 Mìla tigi fɔ wa yanwira ti nɔgɔ,
wa kuulo tara, a tìlan yɔn tɔn
mbe ta mbe koro wa fɔ
sanga pyew.
Ɛɛn fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ,
†2.1: Mati 12.40.
26/10/2015: Zhonasi
ZHONASI 2
4
a màla yirige mala wɔ wa ki
wetijugo ki ni yinwege
na.
8 Mìla pye na kuun sanga ŋa ni,
na jatere wìla pye ma na Yawe
Yɛnŋɛlɛ,
a na yɛnrɛwɛ pì gbɔn ma na wa
ma shɛrigo gbɔgɔ kpoyi ki
ni.
9 Mbele pe maa yarisunndo ti
gbogo, to nda ti se ya kala
yɔn,
pe ma je yinmɛ mba pi jɛn na
pye pe woo pi na.
10 Ɛɛn fɔ, mi wo na, mi yaa
yurugo kɔ mbɔɔn sɔn,
mbe saraga* wɔ ma yeri.
Yɔn fɔgɔlɔ* ŋgele mì kɔn ma
yeri, mi yaa ka ke tɔn.
Yawe Yɛnŋɛlɛ, mboro ma yɛn
shɔfɔ we.»
11 Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si para
mbɛnɛ li ni, a lì si saa Zhonasi wi
tuguru wa tawara ti na.
Zhonasi wìla kari wa Ninive
ma saa Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ ti yo
leele pe kan
Yɛnŋɛlɛ lì si para
3
Zhonasi* wi ni naa ki shyɛn
wogo na, ma yo fɔ: «Yiri ma kari
1 Yawe
2
wa Ninive* cagbɔgɔ ki ni, ma sa
tunŋgo ŋga mila kaan ma yeri ki
yari leele pe kan.»
3 Kona, a Zhonasi wì si Yawe
Yɛnŋɛlɛ li sɛnrɛ ti logo, mɛɛ kari
ZHONASI 3
wa Ninive. Ki ca kìla pye ma gbɔgɔ
jɛŋgɛ, fɔ pilige taanri tangala laa
daga mbe tanga mbege pari mbe
yiri wa ki kɛɛ ŋga na. 4 A Zhonasi
wì sigi lɛ ma yɔnlɔ nuŋgba tangala
tanga, naga yari leele pe kan na
yuun fɔ: «Kì koro piliye nafa shyɛn,
pa Ninive ca ki yaa tɔngɔ.» 5 A
Ninive ca woolo pè si taga Yɛnŋɛlɛ
li sɛnrɛ ti na, mɛɛ yere ki yerewe
ma yo lere nuŋgba nuŋgba pyew wi
yeŋge le*, leele pe ni fuun, mbege
lɛ lelɛɛlɛ pe na saga wa piile pe na,
pe jatere piriwɛn yaripɔrɔ† lele pe
yɛɛ na. 6 Naa Ninive ca wunlunaŋa
wìla kaa ki wogo ki logo, a wì si yiri
wa wi wunluwɔ jɔngɔ ki na, maa
wunluwɔ yaripɔrɔ ti wɔ mari tɛgɛ,
ma jatere piriwɛn yaripɔrɔ le wi yɛɛ
na, mɛɛ saa cɛn cɔnrɔ†. 7 Kona, a
wì si tunŋgo torogo, a pège yari
Ninive ca woolo pe kan ma yo fɔ:
«Wunlunaŋa wo naa wi legbɔɔlɔ
pe ni, poro pège konɔ na li kan
ma yo fɔ: ‹Leele paga ka yaraga ka
kpɛ ka konaa yaayoro ti ni, nɛrɛ to
naa simbaala konaa sikaala pe ni,
pee daga mbe ka nakoma mbe wɔ.
8 Jatere piriwɛn yaripɔrɔ daga mbe
pye leele pe na konaa yaayoro ti
na. Lere pyew wi Yɛnŋɛlɛ li yɛnri
ŋgbanga, pe je pe tangalɔmɔ pee po
naa pe katijangara ti na, peri yaga.
9 Kana pa Yɛnŋɛlɛ li yaa li jatere wi
kanŋga, mbeli naŋgbanwa gbɔɔ pi
yerege, jaŋgo waga ka ku.› »
†3.5:
Pe jatere piriwɛn yaripɔrɔ le kapyege kayi ŋga Zhufuye pàa pye na piin, a kila
ki nari ma yo ki fɔ wùu yɛɛ tirige Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ na, maa kapere ti jɛn mari yaga.
†3.6: Mɛɛ saa cɛn cɔnrɔ, kapyege kayi ŋga Zhufuye pàa pye na piin, a kila ki nari ma
yo ki fɔ wùu yɛɛ tirige Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ, maa kapere ti jɛn mari yaga.
26/10/2015: Zhonasi
ZHONASI 3
5
10 A
Yɛnŋɛlɛ lì si ŋga pàa pye ki
yan, konaa yɛgɛ ŋga na pàa je pe
tangalɔmɔ pee pi na maa yaga we.
Kì kaa pye ma, a lì si pe yinriwɛ ta,
li sila pe le jɔlɔgɔ, paa yɛgɛ ŋga na
làa yo li yaa ki pye we†.
Zhonasi wi naŋgbanwa po naa
Yɛnŋɛlɛ li yinriwɛ taga kala
fɔ, a ki wogo kì si
4
Zhonasi* wi mbɛn fɔ jɛŋgɛ, a
wì si nawa ŋgban. A wì si Yawe
1 Ɛɛn
2
Yɛnŋɛlɛ li yɛnri ma yo: «Ɛnhɛɛn!
Yawe Yɛnŋɛlɛ, ko ma mìla yo,
sanga ŋa ni mìla pye wa we
tara, ma yo ko ma yaa ka pye
we? Ko kì ti mìla fyɛɛlɛ mbe fe
mbe kari wa Tarisisi. Mìla ki jɛn
ma yo ma yɛn Yɛnŋɛlɛ na li yɛn
ndanlawa fɔ konaa yinriwɛ tafɔ,
ma maa kala kunni ma yɛɛ ni,
na kajɛŋgɛ piin sanga pyew, ma
yɛn ma gbɛgɛlɛ sanga pyew mbɔɔn
jatere wi kanŋga maga ka lere le
jɔlɔgɔ. 3 Yiŋgɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, na
yaga mbe ku, katugu kunwɔ po
mbɔnrɔ na yeri yinwege ko na.» 4 A
Yawe Yɛnŋɛlɛ lì suu yewe ma yo
fɔ: «Tanga ki yɛn ma yeri ma nawa
ŋgban wi le?»
5 A Zhonasi wì si yiri wa ca nawa
ma saa cɛn wa ki puŋgo na, wa
yɔnlɔ yirisaga yeri. Wìla gbata kan
wi yɛɛ kan ma cɛn wa wi nɔgɔ, na
ŋga ki mbaa ka pye ca ki na ki singi
mbege yan. 6 Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ
lì si tombotigi tige ka pye, a kì fi
ZHONASI 4
ma yiri ma tɔnlɔ Zhonasi wi go na,
ma yinmɛ wa wi na, mbe ta mboo
nawa pi yinŋgi wi na. A Zhonasi
wi nawa pì si yinŋgi wi na jɛŋgɛ
tombotigi tige ki kala na. 7 Ɛɛn fɔ,
ki goto lalaaga ki na, a Yɛnŋɛlɛ lì
si fyɛngɛ ka torogo, a kì pan ma
to tombotigi tige ki na naga kaa; a
tige kì si ku. 8 Naa yɔnlɔ kìla kaa
yiri, a Yɛnŋɛlɛ lì si ti tifɛlɛgɛ kà yiri
wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri na gbɔɔn
ma wɛri. A yɔnlɔ ki nɛɛ Zhonasi
wi yaa wa wi go ki na, fɔ a wi
yɛgɛ na jaa mbe wɔ. A wi nɛɛ wi
kunwɔ po jaa ma sho fɔ: «Kunwɔ
po mbɔnrɔ na yeri yinwege ko na.»
9 A Yɛnŋɛlɛ lì suu yewe ma yo fɔ:
«Tanga ki yɛn ma yeri ma nawa
ŋgban ki tombotigi tige ŋga ki kala
na wi le?»
A Zhonasi wì sho fɔ: «Tanga yɛn
na yeri mbe nawa ŋgban, mbe
nawa ŋgban jɛŋgɛ mbaa ki jaa mbe
ku.»
10 Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sho fɔ:
«Ki tombotigi tige ŋga, mɛɛ tunŋgo
pye ki kala na, mboro ma maga
pye ki fi. Kì fi ma tɔnlɔ yembinɛ
nuŋgba li ni, ki goto yembinɛ mɛɛ
ku, konaa ki ni fuun, ki yinriwɛ yɛn
nɔɔ taa. 11 A ma nɛɛ jaa mi wo ka
ka Ninive* cagbɔgɔ ki yinriwɛ ta,
ko ŋga ki leele pè wɛ lere waga
cɛnmɛ naa nafa (120 000) na we,
ma pinlɛ ki yaayoro lɛgɛrɛ ti ni,
poro mbele pee kajɛŋgɛ naa kapege
ki jɛn mbege wɔ ki yɛɛ ni we.»
†3.5-10: Mati 12.41; Luki 11.32.
26/10/2015: Zhonasi